Butyl axetat (xăng thơm)- những ứng dụng trong đời sống

Butyl axetat  hay có công thức hoá học là CH3COOCH2CH2CH2CH3, còn có tên khác: Butyl Acetic Ester, BAC, xăng thơm . Đây à một hợp chất hữu cơ thường được sử dụng làm dung môi trong ngành sản xuất sơn và các sản phẩm khác. Do có mùi thơm đặc trưng hương chuối chín, nên trên thị trường Butyl axetat thường được gọi là xăng thơm. Chất này cũng được sử dụng làm mùi trái cây tổng hợp trong thực phẩm như kẹo, kem, pho mát, thực phẩm đóng gói. Butyl acetate có thể được tìm thấy trong nhiều loại trái cây. Đây là một chất lỏng dễ cháy không màu và có mùi chuối. Các đồng phân khác của Butyl acetate là: Isobutyl axetat, Tert-butyl axetat, và Sec-butyl axetat.

xang-thom-1

Mô tả và tính chất của Butyl axetat

Công thức phân tử: C6H12O2

Khối lượng mol: 116.16 g/mol

Là chất lỏng với màu trong suốt, không màu và có mùi thơm trái cây giống mùi chuối chín

Điểm nóng chảy: -74oC (199 K, -101°F). Nhiệt độ sôi: 126 °C (399 K, 256°F). Điểm bùng cháy 22oC, nhiệt độ tự cháy 370oC. Khối lượng riêng: 0.88 g/cm3, lỏng ở 15 OC/59 oF.

Độ hòa tan trong nước: 0.7g/100ml (20­oC). Áp suất hóa hơi ở nhiệt độ 20OC và áp suất tiêu chuẩn: 10.7kPa.

Tỷ trọng hơi ở nhiệt độ 20OC và áp suất tiêu chuẩn: 4 (không khí=1).

Butyl axetat (N-BAC) tan ít trong nước nhưng hoà tan tất cả các dung môi hữu cơ như alcohol, ketone, aldehyde, ether, glycol ether, hydrocacbon.

N-BAC cũng hoà tan nitrate cellulose, polymer, nhựa và dầu, là dung môi quan trọng trong công nghiệp sơn, thuộc da, giấy, hoá chất…

Sản xuất Butyl axetat

Butyl axetat thường được sản xuất thông qua việc este hóa một đồng phân butanol và axit acetic với chất xúc tác là axít sulfuric dưới điều kiện chạy ngược chiều nhau .

Butanol, Axit Axetic và Axit Sunfuric được cho vào trong lò phản ứng ester hóa theo tỷ lệ cần thiết và phản ứng este hóa được thực hiện ở nhiệt độ 120°C. Sau khi mất nước ở trào ngược, giá trị axit trong quá trình ester hóa dưới 0.5 và este thô thu được phải chịu trung hòa trước khi chuyển sang một nồi chưng cất.

Ngưng tụ, tách, mất nước ở hồi lưu, phục hồi este rượu và chưng cất ở 126°C hoặc ít hơn cho sản phẩm. Tùy thuộc vào quy mô sản xuất, quy trình sản xuất có phương pháp liên tục và không liên tục.

xăng thơm 2

Ứng dụng Butyl axetat trong các lĩnh vực

N-Butyl acetate là dung môi quan trọng trong công nghiệp sơn. Nó có khả năng hoà tan tốt nitrat cellulose, nhựa, polymer, dầu và chất béo. Độ bay hơi của N-Butyl acetate rất thuận lợi cho các ứng dụng và làm khô, nó chống đục sơn và hiệu ứng da cam cho màng sơn. Vì thế Butyl axetat tạo ra màng sơn có độ dàn đều và độ bóng tốt.

Trong ứng dụng này, N-Butyl acetate được dùng chung với N-butanol (tăng khả năng chống đục, tăng khả năng hoà tan trong nhiều trường hợp, và giảm độ nhớt của dung dịch).

N-butyl acetate cũng được dùng rộng rãi làm chất ly trích trong bào chế dược, là thành phần của chất tẩy rửa, hương liệu do các tính chất: hấp thụ nước thấp, khả năng chống lại sự thủy phân, và khả năng hoà tan tốt.

Ngành công nghiệp dược phẩm cũng thường sử dụng Butyl Acetate trong việc sản xuất penicillin nhờ khả năng duy trì thẩm thấu rất tốt và nó trở thành thành phần để hỗ trợ cho sự hấp thụ thuốc.

Lưu ý trong sử dụng Butyl axetat

Không được thêm N-butyl acetate vào sơn có nhóm OH tự do như sơn urethane.

Cũng như nhiều loại hóa chất khác,chúng tiềm ẩn những nguy hại rất khó để có thể lường trước được, do đó khi sử dụng cần hết sức chú ý. Về cơ bản thì xăng thơm Butyl axetat không có nồng độ độc hại cao. Tuy nhiên khi sử dụng cũng cần lưu ý một số vấn đề sau:

Nếu hít phải nó trong khoảng thời gian ngắn với nồng độ thấp thì gần như không gây ảnh hưởng và ít gây nguy hiểm. Tuy nhiên nếu hít phải trong thời gian dài, liên tục và nồng độ cao có thể gây hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn,…

Khi tiếp xúc trực tiếp với da có thể có các triệu chứng dị ứng như khô da, đỏ ửng, mẩn ngứa, tiếp xúc trực tiếp với mắt có thể gây đỏ mắt, khô.

Do đó, để đảm bảo an toàn, người sử dụng nên trang bị các dụng cụ và trang phục bảo hộ như quần áo, găng tay, khẩu trang theo đúng quy định.

Nếu có bất kì biểu hiện nào không tốt sau khi tiếp xúc hoặc để hóa chất này dính vào da và mắt cần rửa ngay bằng nước sạch và đến ngay cơ quan y tế gần nhất để được kiểm tra và theo dõi.

Bảo quản xăng thơm Butyl axetat

Xăng thơm Butyl axetat là chất dễ cháy và bắt lửa rất nhanh. Do đó cần bảo quản ở nơi thoáng mát, tránh ánh sáng mặt trời và các nguồn lửa. Cần tuân thủ các nguyên tắc về phòng cháy chữa cháy khi sử dụng chất này. Lưu trữ sản phẩm này ở nơi thông thoáng gió, tránh xa ánh nắng mặt trời, các nguồn nhiệt và các nguồn có nguy cơ gây cháy nổ.

  • Lưu ý trong quá trình cất giữ sự tích tụ hơi xăng thơm trong hầm, hốc, không gian giới hạn do chúng nặng hơn không khí, tránh để thoát hơi trong thùng chứa ra ngoài và cần có hệ thống kiểm soát, xử lý hơi thích hợp.
  • Duy trì nhiệt độ thùng chứa tương đương với nhiệt độ môi trường xung quanh.
  • Khi không sử dụng cần đóng chặt thùng chứa, tránh để thoát hơi ra ngoài.
  • Không sử dụng khí nén để đổ đầy, tháo ra hoặc xử lý Butyl axetat.

Comments

comments